Alliantie Schooltuinen
Afgelopen jaar heeft natuur- en milieueducatie centrum (NME) De Klyster in het Friese Damwâld als pilot vier scholen begeleid bij het schooltuinieren. Elke school kreeg advies van moestuinadviseur Joanneke Romkema en twintig lessen van een moestuincoach. “In de moestuin kun je zoveel meer kwijt dan alleen groenten. Kinderen kunnen rekenen, oefenen met taal en sociale vaardigheden ontwikkelen.”
DE INSPIRATIETUIN IN HET KORT
Het eerste pilotseizoen zit er nog maar net op en Joanneke start over een tijd alweer gesprekken met nieuwe scholen in Noordoost-Friesland die aankomend seizoen willen schooltuinieren. Ze vertelt: “Het idee is dat ik het voorwerk doe, zodat alles in het voorjaar klaarstaat en onze moestuincoaches meteen kunnen starten.
Joanneke (2e van links) met de moestuincoaches bij NME De Klyster.
Dat dit voorwerk belangrijk is, ontdekte Joanneke tijdens het eerste gesprek dat ze vorig jaar had op een van de vier deelnemende scholen. De school had al moestuinbakken klaar staan en was klaar voor de start. Wat bleek: het ging om vijf houten plantenbakjes van 40 cm bij 40 cm voor 21 leerlingen, met een ligging op het noorden.
Joanneke maakte een begroting en een tuintekening, waarna de school uiteindelijk samen met ouders en de moestuincoach aan de slag ging in vijf grote bakken op het grasveld bij de school.
Het advies van Joanneke, de lessen van de moestuincoaches en de zaden worden gefinancierd door twee gemeenten in Noordoost-Friesland. Joanneke vertelt: “Na de eerste gesprekken kijken we ook meteen naar subsidiemogelijkheden om de kosten voor de komende jaren te dekken. Dat kan bijvoorbeeld via Jong Leren Eten of de Gezonde School.”
Uiteindelijk maakte de basisschool een groot succes van de schooltuin en werd er ook gekookt met de oogst. De kleine bakjes doen nu dienst als kruidenbakken. Naast een enthousiaste leerkracht heeft de school ouders betrokken bij de lessen. En de leerlingen van groep zeven? Die staan te trappelen om alles wat ze hebben geleerd in het voorjaar aan de nieuwe groep zes over te dragen en te helpen in de moestuin. Joanneke: “Dit is fantastisch, want na ons begeleidingstraject van een seizoen is het aan de school zelf om te blijven schooltuinieren, eventueel met hulp van een moestuincoach.”
Elke school krijgt na afloop een officieel certificaat van deelname.
Ook alle leerlingen krijgen een certificaat en daar zijn ze maar wat trots op!
Om ervoor te zorgen dat scholen na het eerste jaar niet stoppen, stelt Joanneke een contract met ze op. Daarin staat onder andere het advies dat de school een netwerk van ouders en buurtgenoten opbouwt om de zorg voor de moestuin ook in vakanties en de jaren erna door te laten gaan. De scholen ontvangen het Handboek Schooltuinen om hen daarbij te helpen. “Als tip geef ik ze ook de app van de Makkelijke Moestuin”, vertelt Joanneke. “Daarmee kunnen leerlingen zelfs zonder begeleiding moestuinieren, bijvoorbeeld in de pauzes. Zeker als de meer ervaren leerlingen uit groep 7 daarbij helpen.”
Het meest bijzondere aan schooltuinieren vindt Joanneke de verbinding en het respect dat ontstaat met en voor de natuur. “Kinderen zien hoeveel werk het is om voedsel te kweken en wat er allemaal voor nodig is, zoals een gezonde bodem, bodemdieren en insecten. En ze leren geduld en nederigheid te hebben. Kinderen die op de basisschool schooltuinlessen hebben gehad, gaan met een heel andere mentaliteit naar het voortgezet onderwijs. Wat ik ook mooi vind is dat kinderen die in de klas vastlopen, in de tuin opbloeien. Buiten doen, zien en horen zorgt dat alles beter blijft hangen. Maak van je schooltuin dus een ‘klaslokaal’ waar je ook reken- en taalles geeft.”
Voor scholen die ook willen starten met schooltuinieren heeft Joanneke één belangrijke tip: begin klein en simpel. “Wip een paar tegels langs een schooltuinmuur op het zuiden en zaai zonnebloemen. Welke groeit het hoogst? Zo kun je meteen rekenoefeningen doen. Of denk aan aardbeien of wat fruitstuiken, die doen het altijd wel. Zo heb je meteen een klein succesje, waarna je het kunt uitbouwen. En zorg voor groepen van maximaal acht tot tien leerlingen per moestuincoach of vrijwilliger om ze goed te kunnen begeleiden.”
Het liefst ziet Joanneke dat elke school in Nederland van de gemeente €2.000,- subsidie krijgt om een schooltuin aan te leggen. “Je creëert daarmee uiteindelijk volwassenen die beter voor de natuur zorgen en gezondere en duurzamere keuzes maken.”