Alliantie Schooltuinen
In de provincie Zuid-Holland hebben verschillende partijen de handen ineengeslagen om het schooltuinieren een extra boost te geven. Iets wat schooltuinaanjager en Jong Leren Eten makelaar Manja van den Bos toejuicht. “Schooltuinieren is een belangrijk onderdeel van de bagage die je kinderen meegeeft in het leven.”
Zuid-Holland heeft het op een na laagste percentage scholen die gebruik kunnen maken van een schooltuin; zo’n 38 procent. Landelijk is dat 48% (Bron: Onderzoek ‘De Schooltuin Bloeit’, 2025). Er is dus werk aan de winkel. Manja wil meer scholen aan het schooltuinieren krijgen en daarvoor werkt ze samen met de provincie, gemeenten, natuur-en duurzaamheidseducatie en organisaties als JOGG en gezonde school.
Jong Leren eten en Alliantie Schooltuinen timmeren hard aan de weg om schooltuinen te ondersteunen met subsidie, advies en helpende handen. Manja: “De provincie Zuid-Holland heeft subsidie beschikbaar gesteld waarmee we in 2025 en 2026 het schooltuinieren een flinke boost geven. Onze schooltuinontwikkelaar Ingrid Boltjes gaat scholen langs en zoekt kansen voor nieuwe schooltuinen of blaast bestaande schooltuinen nieuw leven in. Ik spoor gemeenten aan om het schooltuinieren mogelijk te maken. Als er een kans is, zorgen we voor helpende handen vanuit het netwerk van moestuincoaches en NDE-centra, dat heeft al mooie voorbeelden opgeleverd.
Manja: “Wat je ziet is dat in steden als Leiden, Rotterdam en Den Haag het schooltuinieren een jarenlange traditie is, maar die traditie staat onder druk. In andere gemeenten groeit het aantal schooltuinen hard.”
In Zwijndrecht heeft een moestuincoach een prachtige moestuin met bijbehorend lesprogramma ontworpen op het groen-blauwe schoolplein van OBS Binnenstebuiten. Dit jaar starten de kinderen met schooltuinlessen. In Dordrecht is een schoolmoestuin aangelegd op Oogstpark de Grote Beer. Daar start binnenkort een schoolklas. En in Leiden en in Delft, waar de lokale schooltuinorganisaties sterk afhankelijk zijn van vrijwilligers, helpen we ook. We helpen daar bij borging én groei van het aantal scholen dat komt tuinieren.”
De gemeente Westland is zo enthousiast over schooltuinieren dat ze als ambitie hebben: elke school een schooltuin. En in Voorhout is een gemeenschapsmoestuin, waar ze op eigen initiatief graag een plekje vrij wilden maken voor schooltuinieren. “Je ziet dat het op elke plek weer anders van de grond komt en geregeld wordt.”
Wat Manja belangrijk vindt, is dat schooltuinieren niet slechts een leuk extraatje is, maar erkend wordt als waardevol onderdeel van het onderwijs. “Het is belangrijke bagage die je kinderen meegeeft in het leven. Mensen die als kind een schooltuin hadden, weten zich dat als volwassene allemaal nog te herinneren. Het geeft kinderen weerbaarheid, leert ze samenwerken en het bewegen geeft ze plezier in het leren. Ook draagt het bij aan bewustwording rondom natuur en voedsel. Zo leren kinderen dat voedselproductie een kostbaar en tijdrovend proces is. Al deze zaken zitten blijvend in iemands rugzak.”
Schooltuinen zijn nog vaak afhankelijk van die ene leerkracht of vrijwilliger of van een tijdelijke subsidie. Manja: “Door bij gemeenten en scholen financiën vrij te maken en het op te nemen in beleid, zorg je ervoor dat de schooltuin blijft bestaan. Ook nadat die ene enthousiaste leerkracht misschien vertrekt.”
Samenwerking, het echt willen en verantwoordelijkheid nemen zijn cruciaal. “Alle partijen moeten verantwoordelijkheid nemen. Dat vraagt intrinsieke motivatie, een duidelijk plan en een lange adem. Een zaadje kun je ook niet uit de grond kijken, dat moet je goed verzorgen en water geven.”
Tijdens de Week van de Schooltuin in mei wordt een feestelijke start in Goeree Overflakkee en in Leiden georganiseerd. Manja hoopt dat daar ook vertegenwoordigers van gemeentes en misschien geïnteresseerden van scholen die (nog) niet actief zijn op af komen. De Zuid-Hollandse scholen worden door het hele netwerk gestimuleerd mee te doen met de wroetchallenge en andere activiteiten tijdens onze campagneweek.
Manja: “Dit zijn allemaal mooie ontwikkelingen, waar ik blij van word. Ik vind het ook belangrijk om te laten zien is dat een school echt niet per se een schooltuin op eigen locatie hoeft te hebben. Er is vaak meer mogelijk dan je op het eerste gezicht denkt.”