Alliantie Schooltuinen
Niet elke school heeft plek voor een moestuin op het schoolplein. Maar dat wil niet zeggen dat er geen mogelijkheden zijn. Schooltuinaanjager Lisa Verbruggen van de regio’s Utrecht en Noord-Holland: “In Amsterdam zijn er verschillende scholen waarbij het schooltuinieren letterlijk van de grond komt door moestuinbakken op het dak te zetten. Iedereen doet het op zijn eigen manier en dat juich ik juist toe.”
Werken en spelen met wat er is. Dat is volgens Jong Leren Eten Makelaar en schooltuinaanjager Lisa de beste manier om het schooltuinieren te benaderen. Lisa: “Op het schoolplein, op het dak, op een externe locatie; het maakt niet uit. Elke moestuinbak is er één. Het gaat erom dat kinderen het hele proces van voedsel produceren meekrijgen, van grond tot mond. Daardoor snappen ze de relatie tussen zichzelf, de natuur en hun voedsel. Ze leren dat je goed voor de natuur moet zorgen om er iets van te kunnen nemen. En dat je aandacht en geduld nodig hebt om iets te laten groeien. Een school heeft het in zich om dit kinderen allemaal te bieden.”
Lisa gaat verder: “De tijdsdruk op scholen is hoog, waardoor schooltuinieren voor leerkrachten kan voelen als weer iets op hun bordje erbij. Het mooie is echter dat schooltuinieren geen extra taak op de stapel hoeft te zijn, maar deels juist een mooie vervanging van de standaardlessen. Tijdens het moestuinieren leren kinderen rekenen, taal, koken, samenwerken en nog veel meer.”
Volgens Lisa is het vooral belangrijk voor scholen om realistisch te zijn en te kijken wat voor hen haalbaar is. Dat helpt om teleurstellingen te voorkomen en kleine successen te kunnen vieren. “Door klein te beginnen ervaart een leraar ‘Heej dit kan ik’, waardoor enthousiasme doorgegeven kan worden aan collega’s. Uitbreiden naar een groter stuk grond of meer bakken kan altijd nog. Iets doen, is altijd beter dan niets doen.”
Wat Lisa scholen ook wil meegeven is dat ze het niet alleen hoeven te doen. “Er is een heel netwerk van partners die kunnen ondersteunen: denk aan de gemeenten, IVN, NDE-centra, en moestuincoaches. Zo helpt de gemeente Alkmaar sommige scholen door moestuincoaches beschikbaar te stellen die kunnen meedenken over de haalbaarheid van plannen en ook lessen kunnen verzorgen. Vergeet ook moestuinverenigingen niet als moestuinieren op het schoolplein lastig is. De meeste verenigingen vinden het hartstikke leuk om leerlingen het moestuinvak te leren.”
Schooldaktuin MKC De Schatkaart in Amsterdam © BDG Architecten
Ga ook kijken bij en praten met andere scholen. Praktijkverhalen over de successen en uitdagingen helpen om een passend plan voor je eigen school te maken. Bij mij als Jong Leren Eten makelaar kun je ook altijd aankloppen. Ik denk graag met scholen mee en kan ze koppelen aan partners en andere scholen. Wij organiseren ook af en toe bijeenkomsten voor scholen en gemeenten over schooltuinieren waar je allerlei tips krijgt. Bijvoorbeeld over de optie van een dakschooltuin.”
In haar regio is Lisa druk bezig met het stimuleren van gemeenten om schooltuinieren op te nemen in hun beleid. “Iedereen kent natuurlijk het voorbeeld van gemeente Amsterdam waar kinderen al 100 jaar schooltuinieren op onder andere externe locaties dankzij steun van de gemeente. Maar ook gemeente Alkmaar heeft nu een project waarbij scholen drie jaar lang ondersteuning krijgen, zodat ze het daarna zelf kunnen voorzetten. Wat je ziet is dat een investering van de gemeente echt kan zorgen voor een mooie kickstart.
Steeds meer gemeenten investeren in het vergroenen van schoolpleinen en daar past eetbaar groen in de vorm van een schooltuin natuurlijk perfect bij. Als je dat meteen meeneemt in het plan, is dat de helft van het werk. Het mooie van schooltuinieren is dat het naast natuur en duurzaamheid past binnen zoveel verschillende gemeentelijke beleidsthema’s: gezondheid, sport & bewegen, participatie, kansengelijkheid etc. Met het investeren in schooltuinieren in je gemeente werk je aan allerlei doelen. Er zijn dus nog volop kansen.”
Lisa vindt het mooi om te zien dat er een positieve beweging in het schooltuinieren zit. Zowel scholen als gemeenten willen er meer mee. Lisa: “Het meeste effect heb je natuurlijk als het schooltuinieren een vast onderdeel van het curriculum van de school wordt. Uiteindelijk maakt de vorm waarin je het giet niet uit; op het schoolplein, op het dak of op een externe locatie. Het gaat om de basis: beleving van en verbinding met de natuur. Ik hoop dat elk kind in Nederland tijdens de basisschoolperiode het proces van zaadje tot bord kan meemaken. Dat is echt mijn grote droom.”
Meer weten over de mogelijkheden van een dakschooltuin? In het artikel “Het dak op met de schooltuin” vind je meer info.