Schooltuinieren in Limburg steeds zichtbaarder en sterker
“Twee jaar geleden hadden we geen idee dat er al zoveel gebeurde”
Twee keer per jaar organiseert Daniek een bijeenkomst voor moestuincoaches en NDE in Limburg
Toen schooltuinaanjager Daniek Bosch begon, was schooltuinieren in Limburg nog een goed bewaard geheim. “We wisten dat er hier en daar moestuincoaches actief waren en dat de NME-centra aanbod hadden rond voedseleducatie. Onze ambitie was om schooltuinieren in de hele provincie zichtbaar te maken en uit te bouwen tot een beweging. De mooie initiatieven die al bestonden, ontdekten we pas gaandeweg. En dat is een mooie ontdekkingstocht, twee jaar geleden hadden we geen idee dat er al zoveel gebeurde.”
Kansen voor de schooltuin in Noord- en Midden-Limburg
Schooltuinieren had van oudsher vooral voet aan de grond in Zuid-Limburg, waar de CNME’s in Maastricht en Sittard het actief stimuleerden. Daniek richtte haar aandacht daarom bewust op Noord- en Midden-Limburg. “Daar lag nog een duidelijke kans. Schooltuinieren was er veel minder zichtbaar, onder andere omdat het niet overal kon aanhaken bij een NME-centrum of gemeente.”
Verrassende samenwerkingen
Daniek Bosch is schooltuinaanjager in Limburg
Daniek is trots op de bijzondere schooltuinprojecten die de provincie ondertussen rijk is. Op veel volkstuincomplexen zijn schoolklassen bijvoorbeeld van harte welkom. Daar krijgen zij les van tuinders, moestuincoaches en IVN-vrijwilligers.
Ook ontstaan verrassende samenwerkingen. Zo vertoonde een bioscoop in de gemeente Peel & Maas jaarlijks de films Onder het Maaiveld en De Schooltuin aan lokale schoolklassen. Met steun van de regioaanjager en Jong Leren Eten werd hier in 2026 een gastles ‘Moestuin op Wielen’ aan toegevoegd. Een lokale moestuincoach liet leerlingen daarbij zelf ervaren hoe het is om met hun handen in de aarde te werken.
“Schooltuinlessen steeds vaker echt onderdeel van het curriculum”
Nauwelijks zichtbaar
Ook in de gemeente Leudal bleek een waardevolle kracht actief: een schooltuinconsulent die scholen helpt bij het opzetten van een schooltuin en vrijwilligers ondersteunt bij het onderhoud ervan. Daniek: “Het bijzondere is dat veel van deze mooie initiatieven nauwelijks zichtbaar zijn, zelfs letterlijk niet op de schooltuinkaart staan. Daardoor ontstaat al snel een vertekend beeld van het schooltuinieren in Limburg. Terwijl er in werkelijkheid al ontzettend veel gebeurt.”
Samenwerking met JLE-makelaar en andere partners
Daniek werkt intensief samen met Jong Leren Eten Makelaar Marjolein Lommen. Samen organiseren zij twee keer per jaar een ondersteunersbijeenkomst voor onder meer moestuincoaches, schoolkoks, educatieboeren, IVN-vrijwilligers en andere schooltuinondersteuners. “Wat ik zie, is dat al die losse initiatieven elkaar steeds beter weten te vinden,” vertelt Daniek. Ook met partners als de GGD, gemeenten, NDE-centra en volkstuinverenigingen onderhoudt zij regelmatig contact.
“Het mooie is dat samenwerkingen soms uit een verrassende hoek komen,” zegt ze. “Zo werkt IVN samen met GaiaZOO in Kerkrade om het natuurbewustzijn in de wijk te vergroten. Vanuit Jong Leren Eten werd vervolgens meegedacht over de ontwikkeling van een leskist over moestuindieren, zoals regenwormen. Op die manier draagt iedereen vanuit zijn eigen expertise bij aan een groeiende en steeds sterker verbonden schooltuinbeweging.”
Groei schooltuinonderwijs en kwaliteit
Schooltuinondersteuners in Limburg maken samen plannen om schooltuinonderwijs zichtbaar te laten groeien.
De afgelopen jaren zag Daniek het schooltuinieren in haar regio een flinke ontwikkeling doormaken. “Toen ik begon als schooltuinaanjager deden officieel 18 scholen mee aan de Week van de Schooltuin. Afgelopen jaar waren dat er al 34. Ook de kwaliteit van het schooltuinonderwijs groeit mee. Waar schooltuinen vroeger vaak draaiden op één enthousiaste ouder of leerkracht, zie ik nu steeds vaker dat schooltuinlessen echt onderdeel worden van het curriculum.”
Een inspirerend voorbeeld vindt ze KC Sittard. “Daar hebben ze niet alleen een schooltuin, maar ook een voedselbosje en een kookteam. Zo is de hele keten zichtbaar: van grond tot mond. De moestuinlessen dragen bij aan gezondheidsdoelen, maar ook aan vaardigheden als begrijpend lezen, rekenen en samenwerken. Zelfs in de winter gaan de lessen door, met onderwerpen als bodemdieren en compost. Dat maakt het een prachtig voorbeeld van hoe je schooltuinieren duurzaam kunt verankeren in het onderwijs.”
“Ik word heel blij van de actieve en gepassioneerde moestuincoaches in Limburg”
Vraag hulp
Aan scholen wil Daniek vooral meegeven: schakel hulp in van bijvoorbeeld een moestuincoach. “Limburg heeft ontzettend veel actieve en bevlogen moestuincoaches. Maak daar als school gebruik van. Met goede begeleiding in de opstartfase én een plan voor hoe je daarna zelfstandig verdergaat, vergroot je de kans dat een schooltuin echt duurzaam wordt. Zo voorkom je dat het initiatief stilvalt wanneer een ondersteuner of kartrekker vertrekt.
Begin daarnaast klein en bouw stap voor stap verder. Succeservaringen geven energie en zorgen voor draagvlak. Je hoeft echt niet meteen een volledig teeltplan klaar te hebben. Je kunt ook starten met een paar eierdozen met zaailingen op de vensterbank. Van daaruit kan iets moois groeien.”
Vind je het leuk om meer te lezen over schooltuinieren in Provincie Limburg?
